2 April 2016




A highly trained team of former members of the British and American Special Forces have been quietly involved, in the training of game rangers and a specialist group of the Royal Swazi Police in the war against rhino poaching in the Kingdom of Swaziland. DE WET POTGIETER, who is involved in this drive to save the rhino, was in Swaziland during the operational training sessions last year and also took the pictures. Details of this newly established Endangered Species Protection Agency (ESPA) were, for the first time, revealed in an article in the latest edition of Wildlife Ranching South Africa.

The killing fields

Although Swaziland has only lost three rhino since the last rhino wars in the early 1990’s, which wiped out more than 80% of the country’s rhino population, the critical situation in South Africa forced the country to take drastic preventative measures protecting its own rhino herds. Rhino poaching has now reached record levels with over 900 rhinos being poached in South Africa by the end of October this year. Approximately 70% of those poached are from the Kruger National Park (KNP), which is situated just to the north of Swaziland.

As a result of the increased policing and deployment of soldiers in the KNP fears are that the poaching gangs operating from Mozambique will now move to ‘what may appear to be’ softer targets in neighbouring Swaziland. Most of these poachers are well-trained former bush fighters from FRELIMO and RENAMO.

More than 1000 wildlife rangers have lost their lives in the line of their duty across Africa this past decade. The current threat level to Swaziland’s internationally renowned Big Game Parks (BGP) has been assessed as “severe”.

The Endangered Species Protection Agency

“The ESPA aims to significantly reduce the trade in endangered species by disrupting the criminal enterprises through the provision of specialist bespoke services and personnel to anti-poaching operations,” Pete Carr, investigations director to the agency and the editor of Sporting Rifle in England, told WRSA. 

He added that many wildlife reserves around the world have efficient anti-poaching units (APUs), but many more do not. Even those that are effective face a rapidly increasing criminal threat from poachers sanctioned by organized crime cartels to decimate wildlife.

In remote areas, wildlife crime undermines the sustainable development of the indigenous population, especially in underdeveloped regions through lawlessness and intimidation. APUs in certain countries are actually unwilling to deploy and protect vulnerable wildlife due to the callous death they risk daily in the field at the hands of poachers.

“The ESPA was established to help safeguard these crucial custodians of the world’s endangered wildlife, by improving their personal safety and increasing their effectiveness in the field,” Carr said.

Confirming the ongoing training operation: Project Alpha, BGP’s head of conservation and security, Mick Reilly, said he believes that there is no longer any such thing as a safe rhino – even those in zoos abroad and those under 24/7 guard. As their numbers continue to decline and while criminal syndicates continue to hold the market monopoly on rhino products, attempts will be made on their lives – down to the very last animal.

“Regardless of all other developments, good, well trained and dedicated men and women will always be required to protect rhinos. It is our duty to ensure that these men are equipped with the correct tools, skills and political backing to effectively and decisively step forward to meet the escalating threat each and every time it occurs.

It is a war out there

When the rangers at the coal-face have to take that split second decision, which could mean life or death to them, while confronting armed poachers, it is essential that they act with confidence, knowing that they have the required political backing, provided that their conduct is justifiable and within the parameters of the law. Under such circumstances it is extremely difficult – often fatal – to operate in a climate of doubt and hesitation. Political will is therefore absolutely crucial”, he said.

 “Not to do so would be to fail not only these extraordinary men and women, but also their families and the public at large – not to mention an iconic pre-historic species, now entirely dependent on humans for its continued existence. This training is one of the crucial and commendable roles that organizations such as ESPA can perform to assist Africa’s conservation agencies in this life and death standoff.”

Project ALPHA

Project Alpha started taking shape in February last year when directors of the ESPA held strategic meetings with Reilly, his legendary father Ted, and the deputy commissioner of the Royal Swazi Police in order to assess the threat and discuss a proposed programme of training and advisory measures. Live firing ranges were also identified and surveyed for the training.

During these meetings the deputy commissioner of police requested that selected police officers also be included in the training. Then the Director of Public Prosecutions (DPP) indicated that key prosecutors could benefit from the vastly experienced ESPA legal team in intricate matters of justice, to secure successful prosecutions of poachers in court.

“The DPP formally requested training for his team of regional prosecutors in dealing with more complex wildlife criminal conspiracy cases. The aim was to assist and support the Directorate of Public Prosecutions to bring successful prosecutions against criminal groups involved in commercial wildlife crime. The legal training course was delivered successfully, and ESPA training and legal director Andy Davidson was impressed with the delegates, he thought them a dedicated, hardworking, and well-knit team committed to achieving the correct result. Indeed, the course succeeded in all of its objectives, and was a credit to both the delegates and the legal team,” Carr explained.

Vision and mission

The main objective of the course for prosecutors was:

• To familiarise prosecutors with commercial wildlife crime scenes.

• To promote understanding of significant features of the scene following a commercial wildlife crime.

• To understand the methods employed by international crime groups that affect Swaziland.

• To recognise the significance of evidence of commercial wildlife crime.

• To provide ideas on case building and presentation.

• To build a sustainable and compelling case against those guilty of commercial wildlife crime.

• To preserve evidence which may prove to be of assistance to other jurisdictions when combating criminal groups involved in commercial wildlife crime.

• To practice the presentation of a complex criminal case based on a model exercise.

• To strengthen the working relationship between all stakeholders involved in combating commercial wildlife crime.

Still a long road ahead

With the first round of basic training as well as court room training done, the ESPA will now engage the advanced training courses for Project Alpha. A number of the game rangers, who came from Mlilwane Wildlife Sanctuary, Hlane Royal National Park and Mkhaya Game Reserve, had never handled a firearm before. Therefore the main focus of the basic training for these rangers was weapon training and contact drills. 

Safety standards were strict and the students were also coached in basic trauma life support, lawful conduct/use of force, arrest procedures and preserving evidence at a scene of a crime. More experienced rangers were given leadership tuition and greater responsibility, a number of which are now capable of maintaining training standards to avoid skill fade.

Big Game Parks (BGP)

The father of wildlife in Swaziland, Ted Reilly and his wife, Liz witnessed the final stage of the training

Carr was clearly impressed by the standard of the BGP Ranger Force; he said “Mick Reilly has a dedicated group of rangers who risk their lives on a daily basis. ESPA training has improved their effectiveness and safety in the field. Patrolling levels remain intense, and patrols are now able to combine and work as a cohesive force in a major contact, the BGP dog teams are well honed, and these guys are well versed in arrest procedures.

This is more especially so, as the Anti-poaching efforts have no shortage of the most important ingredient – unambiguous political support right from the Head of State, King Mswati III himself, who was the recipient of the “Judicial and Political support” award at the recent Game Rangers Association of Africa, Rhino Conservation Awards. The message is clear, don’t poach in Swaziland

According to Carr the ESPA’s services can be broken down into, but not limited to, three types of services:

• Training: the scope of training is virtually unlimited, but the nature of this work typically involves the training of rangers, other wildlife custodians, police (including scenes of crime officers), scientific experts, lawyers and even the judiciary.

• Operational support: which include audits, security assessments, surveys, and proposals; as well as putting ‘boots on the ground’ in emergency situations.

• Investigative: where the ESPA will, through planned operations, pursue evidential leads and secure further evidence in order to help local law enforcement prove criminal conspiracies. Furthermore the agency can also provide expert services through its database of specialists - forensic science etc.

“We will assist authorities in bringing criminal cases to court and particularly in instituting confiscation proceedings. ESPA works within the parameters of international law, and with official local enforcement at all times. In the conservation sector ESPA has unrivalled capacity through our partner organisations such as Pilgrims Group, Citadel Chambers, extra. Plus we have no political allegiances, ESPA is solely committed to the preservation of endangered species” said Carr.

ESPA recently received charity status in the UK. Its board of directors is mostly former senior Special Forces staff members, mainly from the 22nd Special Air Services Regiment (SAS), and, in one case the American equivalent. The Agency came into being through more than just the coincidence that there is a common bond among its members; namely, that they share a deep passion to do the right thing. In fact, two members had already been deeply involved in anti-poaching operations. In the 1990s, Harry Taylor, the Agency’s managing director, and a team of ex SAS men, were involved in an operation in Southern African countries interdicting criminal gangs trading in rhino horn. 

No place for sissies

“The operation was high-risk and clandestine; acting under cover to infiltrate the criminal gangs, and was very successful. The team also helped raise a specialist police unit in this type of corruption, and trained a number of rangers, but that was during the last rhino war. Today’s fight really is to save a species” said Carr.

In fact the idea to start the ESPA was born out of research work that Carr did a couple of years back for a new book about this clandestine operation of the 1990’s. Carr approached Taylor for information, and from that initial meeting came the idea to form a new agency to fight wildlife crime. The two founders then approached the other current ESPA board members identified as Carr puts it: “for their specific skills, their unrelenting pursuit of excellence, and their passion and belief that they can make a real impact”.

The Board members agreed that the main effort must be on the well-organised and armed criminal groups – not the simple man sent to risk his life for a pittance. To meet the contemporary threats, endangered animals must be secured, and rangers up-skilled and up-gunned. This means training and procurement, and in some cases, a fundamental restructuring of anti-poaching units. 

“This is one of the focal areas in which the Agency can, and does, already provide. It has the capacity to put a very large number of operators on the ground through Pilgrim Group and, as a result, can provide support and assistance to every game park in Africa if called upon to do so. The members see the importance of engaging multiple stakeholders, including: police, customs, CITES, Interpol, and other NGOs, that concentrate on bringing criminal proceedings”, Carr explained.

He added that the Agency has a unique blend of skills (such as investigative, intelligence and legal). It has the capability to generate impetus to authorities struggling in an investigation, or providing assistance to prosecuting authorities to bring a case to the Criminal Court. This is their vision.

“There is a substantial network of specialists and trainers, including wounded ex-veterans from the UK and the US who can be deployed at any time, to any place, to provide customised services to meet specific threats.

“ESPA has a rich seam of specialist skill sets, we are very capable, and we will make a real difference in Africa,” he concluded the





15 November 2015

Nog ʼn Pistorius in die beskuldigdebank



Indien jy my so ’n paar maande gelede vertel het dat daar ’n onbekende, maar heel interessante familieskakel  tussen Jopie Fourie en die nimlike Oscar Pretorius bestaan, sou jy my met ’n Glockpistool, of dan selfs ’n knoetsige ou galgtoutjie, kon omtik. Onlangse navorsing oor die Pistoriusvoorsate het egter hierdie heel onverwagse verbintenis tussen die twee families aan die lig gebring – en daarmee saam, ’n brokkie geskiedenis waaroor die beleërde Pistorius-clan waarskynlik eerder sou wou swyg. Dit het ʼn ou gesoute nuushond soos JAN VAN DER MERWE gekos om hierdie interessante inligting te gaan navors

Oscar en Carl

En dis ’n haas vergete vrou, Jopie Fourie se weduwee Susan, wat as die mees tragiese figuur in die verhaal na vore tree.

Fourie het in 1914 weens hoogverraad voor ’n vuurpeloton gesterf – en dit teen ’n muur in ’n binneplein by die Ou Gevangenis in Potgieterstraat, Pretoria. Dit is dan ook dieselfde terrein waar Pistorius tot onlangs, voor hy stilletjies onder korrektiewe toesig vrygelaat is, ’n jaar agter slot en grendel deurgebring het oor sy rol in die dood van sy vriendin Reeva Steenkamp. Beide Fourie en Pistorius word egter tot vandag toe, hul twyfelagtige aansprake ten spyt, deur duisende mense as volks-ikone vereer.

Die spoor kry reeds in die jare 1840 sy beslag, toe Carel August Pistorius, ’n voorsaat van Oscar, nie alleen sy plaas naby Rustenburg nie, maar ook die destydse Transvaal, moes verlaat weens die dood van ’n swart werker wat na bewering deur hom doodgeslaan is.

Carl het die Vaalrivier oorgesteek en hom op die plaas Maccauvlei, aan die Vrystaatse sy van die Vaaloewer, gevestig. Hier het hy spoedig bekend geraak as ’n man met ’n onvoorspelbare humeur. Hy het dit veral teen die vrouegeslag gehad en op een van sy houtdeure (waar anders?, kan jy in die lig van latere gebeure in Silver Woods vra) het Carl die woorde ‘Woman Deceiveth Forever’ met ’n mes uitgekerf.

Oom Carl se bynaam was om die een of ander duistere rede ‘Kwaai Angus’.

Maar sy nagedagtenis leef vandag nog voort in die vorm van die legendariese Kwaai Anguskroeg by die Maccauvlei Gholfklub, wat in latere jare op sy plaas ontwikkel is. Nadat ryk steenkoolneerslae op die grond ontdek is, het Oom Carl die grond aan die bekende mynmagnaat (en toevallig ook Kruger-konsessiehouer en drankstoker by Eerste Fabrieken, Pretoria)  Sammy Marks verkoop vir nie minder nie as 15 000 goue ponde, wat natuurlik in klinkende munt oorbetaal moes word!

So het die Pistoriusfamilie se latere rykdom dan sy eerste ou hupstootjie gekry.

Oscar se oorgrootjie, Carl Wilhelm Heinrich Pistorius, ook ’n boer in die distrik Rustenburg, was die volgende slagoffer van die geweldsvloek wat skynbaar op die familie rus. Hy is in 1886, slegs 40 jaar oud, ‘onder onbekende omstandighede’ vermoor – dieselfde jaar waarin sy seun Theodor George Joseph, Oscar se oupagrootjie, gebore is. Carl se jonger broer Friedrich Jacobus Wilhelm Pistorius (in die omgang as Oom Fred bekend), het op sy beurt naby Brits geboer en het ’n leidende rol gespeel in die totstandkoming van die Magaliesburg Graankoöperasie. Oom Fred se vrou, Tant Jienie, ’n nooi Engelmohr, is in 1917 onverwags oorlede en hy is slegs ’n jaar of wat na haar dood met haar jonger suster Susan getroud. Susan, volgens alle aanduidings ’n besonder aantreklike vrou, was die kinderlose weduwee van Jopie Fourie. Jopie kon weens ’n ernstige liesbesering wat hy tydens die Anglo-Boere Oorlog opgedoen het, nie ’n gesin van sy eie verwek nie.

Oom Fred en Tant Jienie het ’n groot kroos gehad, maar die kinders se eertydse tante en nou stiefmoeder het spoedig ’n halfboetie en  -sussie tot die gesin se getalle toegevoeg. Tant Susan se seuntjie, Carl Wilhelm Engelmohr Pistorius is in 1919 gebore en het later die vader van twee kinders van sy eie geword.

En toe slaan die noodlot weer wreed op die familie toe.

Carl het sy twee kinders ná ’n gesinsrusie in 1954 doodgeskiet en is in dieselfde jaar by die Sentrale Gevangenis is Pretoria tereggestel. Die waardige Tant Susan, wat oor die jare heen nog stil oor haar geliefde Jopie getreur het, was toe egter reeds twee jaar heen en is die onbeskryflike smart rondom die treurspel gespaar.

Susan Engelmohr is sekerlik uniek in die Suid-Afrikaanse regsgeskiedenis as ’n vrou wat beide haar man en haar seun deur ’n teregstelling verloor het. Die een voor ’n vuurpeloton van sy eertydse SA Verdedigingsmagmakkers en die ander aan die galgtou. Oom Wollie Wolmarans, die destydse laksman was die een wat die valdeur in 1954 oopgetrek het om Carl Pistorius se lewe te beëindig. 

Die verhaal was egter gou vergete en het nou eers, regstreeks weens my belangstelling in die Pistoriusse se veelbewoë familiegeskiedenis, aan die lig gekom. Ek kon ongelukkig nog nie die oorkonde van Carl Pistorius se opspraakwekkende moordverhoor nalees nie, maar ek vermoed dat wanneer iemand dit wel doen, dit straks ’n heel nuwe reeks berigte oor die Oscar-sage kan ontketen.

’n Mens wonder heimlik of Oscar self daarvan bewus is dat ’n verlangse bloedneef van hom ’n veroordeelde moordenaar was.

Maar dat die sielkundiges (of selfs die genetici dan) die tyding met belangstelling sal ontvang, is gewis...

Jan van der Merwe

● Jan van der Merwe, 76, is ’n afgetrede hoofstroomjoernalis en het tydens ’n lang loopbaan vir die Western Transvaal Record, Die Transvaler, die Sunday Times, die Citizen en die Pretoria News gewerk. Hier het hy as hoofverslaggewer en spesiale berig-, sport- en rubriekskrywer diens gedoen. Hy is ook ’n bekende genealoog en kenner van die Anglo-Boere Oorlog en het talle artikels oor hierdie vakgebiede die lig laat sien.





2 November 2015

Oupa antwoord sy kritici

As jy wil uitdeel, moet jy kan vat ook. En ek hét uitgedeel en ek hét gevat.  Op die kinnebak.

Maar noudat ek nie uit is op my voete nie en ook nie beoog om van ’n krans af te spring nie, mag ek darem seker die gifpyle beantwoord ook, veral diesulkes wat nie hul kritiek bloot op persoonlike beledigings gebou het nie, skryf OUPA RHOODIE


Een ou skryf dat die Bokke “slegs twee punte swakker” as die All Blacks is. (18-20)

Logies gesproke, dan is die Bokke “slegs twee punte swakker” as Japan. (32-34)


Sou dit nie meer realisties wees om aan te toon dat die Springbokke onder Meyer ’n wenpersentasie van 12.5% teen die All Blacks se 87.5% onderling verdien het nie?

(Moet tog asseblief nie nou woorde in my mond lê nie: ek beweer nie dat die All Blacks 75 persentasiepunte beter as die Bokke is nie; ek is nie gek nie).

In elk geval klink twee drieë teen nul vir my nader aan 10, 12 of 14 punte as aan twee, of hoe? Tensy jy sou glo, soos Meyer skynbaar, dat skoppe alleen genoegsaam sal sorg vir oorwinnings teen die All Blacks.

Dan: die All Blacks het ook “drie keer verloor”. Heeltemal reg. Maar dis drie keer in vier jaar in 54 wedstryde en nie vyf keer in een jaar in 11 wedstryde onder Meyer nie: en nie teen die Poemas en Japan nie!

Dan: ons was “beslis” die tweede beste span in die toernooi. Dis darem ’n gewaagde  stelling om as ’n “feit” aan te bied sonder dat ons en die Wallabies kragte gemeet het.


As my passie vir die Springbok beteken dat ek

  1. nie middelmatigheid najaag nie;
  2. wil sien dat die agting en aansien wat ons nasionale rugbyspan eertyds verdien het, herstel word;
  3. wil sien dat die geweldige talent in ons land tot voordeel van die Springbokke ontgin word, eerder as om dit te versmoor met ’n beheptheid met ’n uitgediende rugbypatroon wat op krag en massa berus;
  4. wil sien dat ons die BESTE span op die planeet word, nie die derde beste nie;
  5. wil sien hoe ons juig wanneer ons die All Blacks klop, nie Samoa nie;
  6. glo dat ons met die verkeerde afrigter sit om te vermag wat ons almal wil sien,

dan is ek eenogig.

En so sal ek bly.


Ek vind dit moeilik om te begryp hoekom ek selfs hiervan beskuldig is. Dalk omdat ek laat blyk het dat ek ’n oud-Paarliet is (op sigself onvergeeflik?), of eerder, toe ek na die “noordelike kaboel” verwys het. Wel, is Meyer en Van Graan dit nie?


Daar is heelparty.

  • Nick Mallett bly vir my ons land se fynste ontleder van die spel. Hy beskik boonop oor uitmuntende leierseienskappe en sy rekord teen die All Blacks (vier uit sewe) spreek boekdele. Ongelukkig sal sy Teichman/Skinstad-flater hom nooit vergewe word nie.
  • Hy, of enige ander afrigter, kan met vrug gebruik maak van ’n ander, moderne denker en ontleder van die spel: Brendan Venter.
  • Daarbenewens het Alistair Coetzee hom jaar na jaar in sowel die Curriebeker- as in die Superreeks as afrigter bewys.
  • Dan, natuurlik, Johan Ackerman. Onder sy leiding het die Leeus die afgelope twee jaar die heel beste rugby in die land opgedis: totale rugby, soos die Nieu-Seelanders dit speel en waarin balvaardigheid toegelaat is om te ontplooi en te ontwikkel. Dit het hulle my gunsteling-span gemaak en ek was bly toe hulle die Curriebeker verower, selfs ten koste van “my” span; en dit bloot omdat hulle die “regte” rugby gespeel het.
  • Laastens lei daar by my geen twyfel nie dat Naas Botha baie te bied het, veral as ontleder en beplanner van agterspel.

Is vyf alternatiewe vir eers genoeg?  Ek glo elkeen van hulle sal individueel beter as Meyer vaar in die strewe na ’n beter Springbokspan; en enige kombinasie van hierdie vyf soveel te meer.


Heyneke Meyer se spelpatroon (wat immers die “wedstrydplan” ten grondslag lê) is een-dimensioneel, voorspelbaar en uitgedien. Vyf of ses jaar gelede het dit nog gewerk, onder andere vir die Bulle, maar die probleem is presies dit: vyf of ses jaar gelede is nie vandag nie. Ons het bly stilstaan by iets wat tóé gewerk het; en vandag duidelik nie.

Dis nie net die All Blacks wat intussen oor ons gespring het nie: Eddie Jones kon selfs ’n plan uitwerk om die minderwaardige Japanners oor die eens magtige Springbokke te laat seëvier.

Want daar is NIE ’n “Plan B” nie. Ons voorspelbaarheid, onder Meyer, beteken eenvoudig die eentonige herhalings van dieselfde (mislukte) poging:  hardloop deur of oor jou teenstander (want jy is groter en sterker), net nie om hom nie (daai vernuf is verlore), moenie gapings skep nie (want dis riskant), moenie aflaai terwyl jy op jou voete is nie (want jy kan nie) en om vadersnaam, moet my bevele nie verontagsaam nie (want dan verloor jy jou plek!).


En glo julle vir een oomblik dat iemand of iets vir Meyer sal oortuig om hiervan af te wyk? En glo julle vir een oomblik dat die res van die spelers en afrigtingspanne in wêreldrugby nie weet dat hy nie kan nie?

Bekrompenheid, sê ek julle, seëvier. Domastrantheid ook.

Om alles te kroon, lees ek nou, vertel Meyer dat die ANC hom steun en dis skynbaar vir hom genoeg om R5 miljoen per jaar vir die volgende vier jaar te verdien... O my! Dis dieselfde lotjie wat Jacob Zuma steun, nie waar nie? En as Bafana-“prestasies” jou teiken word, Heyneke, is dit lank verby 12-uur.

Meyer, is op rekord, vriende, dat hy nie glo ons kan “volkome” rugby (soos die All Blacks , alle Nieu-Seelandse streekspanne en die Leeus plaaslik) speel nie, want, beweer hy, ons spelers “beskik nie oor die vermoë” nie. Liewe magtig, die enigste rede hoekom hulle nie “oor die  vermoë” beskik nie, is omdat hulle nie toegelaat word om dit toe te pas of uit te leef of te beoefen nie; want dis taboe.

En nou wil julle hom nóg vier jaar gee. Was die vier jaar wat hy reeds tot sy beskikking gehad het nie genoeg nie?

Vriende, ek kan nie help indien julle die Springbokgeskiedenis nie ken nie en nie omgee of ons tweede, derde of vyfde in die wêreld gerangskik word nie. Dis nie my probleem as julle dink ’n halfeindstryd of ’n bronsmedalje teen die Poemas se tweede bestes is goed genoeg en iets om oor huis toe te skryf nie, want julle het duidelik vergeet waaroor Springboktrots gaan  - of nog nooit daarvan gehoor nie.

Ek het dit nie vergeet nie en ek sal ook nie.

En julle sê vir my ek is eenogig, provinsialisties, swak, onlogies, galbrakerig, sonder alternatiewe, bloot afbrekend en negatief,  bla, bla bla.

Dink weer, vriende. Dink weer. 

Laastens, vriende, julle kan juig wanneer ons teen Samoa, Skotland, Wallis en die VSA wen. Ek sal by julle aansluit wanneer ons Nieu-Seeland klop: sewe uit agt keer.








1 November 2015


As dit by Suid-Afrikaanse rugby en krieket kom is OUPA RHOODIE ʼn uiters lojale ondersteuner. Mens kan amper sê die man is fanaties oor die Springbokke en die Proteas, maar dit maak nie van hom ʼn slaafse ondersteuner nie. As daar harde woorde oor sy spanne se tekortkominge moet val dan moet dit so wees. Vandag skroom hy nie om sy diepste gevoelens met Nuuskantoor-News Desk te deel nie.


My kop het plek-plek geknik en die ooglede het soos gordyne bly sak. Gesig gaan was, met koue water, en weer probeer. En toe kon die eindfluitjie nie gou genoeg halt aan nog ’n sarsie Springbok-verleentheid roep nie.

Natuurlik is ek bly ons het gewen: dis immers ons Springbokke hierdie. Maar kom ek bieg: hierdie oorwinning gaan Suid-Afrikaanse rugby nog verder as ooit terugdryf na die vergetelheid van die vorige eeu. Ons gaan nog meer voorspelbaar word, ons gaan steeds dom wees, ons gaan steeds met grootte en brute krag probeer oorwin en ons gaan talentvolle agterspelers steeds met onbeholpenheid voer.

Want sien, hierdie wen het in alle waarskynlikheid beteken dat Heyneke Meyer en sy pelle gaan bly, omdat, sal daar geredeneer word, hy immers meer as 50% van sy wedstryde in 2015 (na vier jaar aan die stuur!) gewen  het: ses uit elf om presies te wees, en was dit nou vyf uit elf sou selfs ’n dikvellige Meyer nie anders kon as om te loop nie.

Onder Meyer het middelmatigheid ’n mikpunt geword. So-so word toegejuig, vrot word ’n leerproses. Ons klop die Skotte se tweede span, ’n uiters swak Samoaanse vyftiental, die VSA se naasbestes en Wallis in die doodsnikke nadat die Drake tien van hul voorste spelers aan beserings voor en tydens die toernooi verloor het.

En daarna moet ons hoor hoe die Springbokke geprys word vir die “heldhaftige ommekeer” nadat Japan hulle aan die slaap gevang en verneder het.  Goeiste mense, jy’t g’n stuk ’n ommekeer nodig om ná Pearl Harbour met dáái ou lotjie te kon afreken nie!

Nie as jy die trotse Springbok van nou die dag nog is nie. Nie as jy die gevreesde Groen Brander van destyds is nie. Nie as jy ordentlik afgerig is nie.  

Die nare werklikheid is daar vir almal om te kan sien: die 2015 weergawe van rugby se Wêreldbeker-toernooi was ons geliefde Springbokke se heel swakste ooit – bronsmedalje of te nie (watse bog is dit tog nie net nie! Die All Blacks en die Wallabies het nie Saterdagaand na ’n medalje gesoek nie; wat hulle wou hê is ’n klein, goue bekertjie).

En dit nadat Meyer vier jaar tot sy beskikking gehad het om sy huis in orde te kry, om ’n wenkultuur te skep, om ’n spelpatroon te ontwikkel wat die bestes sou fnuik, om die Bok weer ’n gevreesde dierasie te maak, om weer die vrees in die oë van ons teenstanders te kon sien. Om weer agting te vir ons rugby te verdien.

Want al daardie wonderlike eienskappe het onder Meyer gesneuwel – meer as onder enige van sy voorgangers.

Dit was pynlik om te hoor hoe die Londense skare Saterdagaand die Springbokke uitjou toe Pollard aangesê word om die pale op te soek met die Argentynse doellyn 20 meter ver en die Springbokke  met 21 punte voor. Werklik, dit vertel die Meyer-verhaal en die spelers se onvermoë (vrees?) om sy absurde bekrompenheid te bevraagteken, uitstekend.

En hoeveel keer wil hy nog die bord rassedispuut op homself uitsmyt? Eers word Kriel op die vleuel ingespan en Mvovu oor die hoof gesien, Kolisi is ’n passasier en sakdraer en toe hy die blitsige Paige reeds in die 50ste minuut met absolute veiligheid in die spel kon bring teen die Poemas (die wedstryd was in die sakkie), wag hy tot die 78ste minuut om Pienaar te vervang! Hoe werk die man se kop?

Jy weet wat Ampie gesê het nè?: “Niemand hou van my nie, maar ek maak daarna.”

Heyneke Meyer, ek hou nie van jou nie. En jy maak daarna.

Ons kan jou nie nog een seisoen langer duld of bekostig nie. Nie as ons Springbokrugby weer op sy regmatige verhoog wil sien nie.  Asseblief, Heyneke, jy móét dit besef. Gaan asseblief weg, want deur dit te doen gaan jy meer agting verwerf as andersom.

Kyk verder hierna. Daar is by my geen twyfel nie dat Suid-Afrika oor ’n baie groter poel talent beskik as Australië of Nieu-Seeland, en dalk selfs groter wanneer daardie twee nasies se rugbyspelers saamgegooi word.  Onthou bietjie, in hierdie verband, dat rugby (“rugby union”) slegs Australië se vierde grootste wintersport is: Rules, League en sokker kry almal groter ondersteuning.

Agttien maande gelede was Australiese rugby in die woestyn. ’n Rapsie langer as ’n jaar voor die wêreldbeker druk die rugbybase in daardie land op Michael Cheika se knoppie: kom rig ons nasionale span af; red wat te redde is. En nie vier jaar later nie, maar een jaar later, is dit die Aussies wat in die eindstryd teen die All Blacks speel –  nie die Springbokke nie.

Wat sê dit vir jou anders as dat goeie afrigting die verskil beteken?

Maar nee, ons ploeter voort met die opbou van massa en spiere sodat ons jong seuns wat weet dat grootte en massa alles beteken in Suid-Afrikaanse (lees Meyer se) rugby, van soggens tot na donker in gimnasiums sweet en spartel sodat hulle almal soos opgestopte worse lyk wat ’n plek soek om te bars. En in die proses word balvaardigheid, finesse, intelligensie (ja, dit ook!) en sowel basiese as taktiese vermoëns nie net versaak nie – dit word by die agterdeur uitgeboender.

Moet nou asseblief net nie met die kwota-storie by my kom raas nie. Ons agteruitgang het daarmee bokkerol te doen. Ons het hope swart en (veral) bruin spelers wat oor veel meer vaardighede as baie van hul wit speelmaats beskik. Trouens, ek kan ’n gekleurde span saamstel wat die huidige Springbokspan (sonder sy gekleurde spelers) klippe sal laat kou – en dalk net meer.     

Glo my net dié een keer.

As daar nog diegene onder ons is, en ek weet dit is so, wat glo dat rugby die witman, en dan veral die Afrikaner-witman, se spel is, moet hy of sy maar aanhou droom. Daai dae, genadiglik, is vir eens en vir altyd verby.

Ons verrotting as ’n rugbynasie begin en eindig by vrees vir avontuur, by bekrompenheid en by ’n absurde geloof wat op krag en massa gebou is.

Nick Mallett is nie ’n Afrikaner nie, maar hy is, ter wille van die vrede,  genadiglik wit. En as afrigter sal hy veel meer vir Suid-Afrikaanse rugby beteken as wat hierdie mileu-gestremde noordelike kaboel ooit op kan hoop.

Ek is werklik – glo my – nie ’n moangat van geaardheid nie. Ek soek nie net fout nie. Trouens, ek is die ewige optimis en ek het met die spel grootgeword. In Paarl Gim het ons ’n interskole-liedjie gesing wat só lui:

            In Gymmie-land they say

            that footballs grow on trees

            and babies learn to scrum

            upon their mothers’ knees

            they score before they talk

            they kick before they walk

and that is why the Gymmie-boys

are always on the board!

Mooi nè?

En ek het by Pa van die Springbokke geleer en vroegoggend by hom in die bed gelê en op die krakende kortgolf radio geluister toe Dok Craven op 1 September 1956 aan 60 000 jubelende Nieu-Seelanders gesê het “It’s all yours, New Zealand”. En ek het gehuil soos die kind wat ek was want Suid-Afrika het so pas vir die eerste keer in die 20ste eeu ’n toetsreeks verloor.  

Tot en met ons isolasie na 1981 het ons steeds meer gewen as verloor teen Nieu-Seeland. En Suid-Afrika was die mees gevreesde span op die planeet. Jy moes die Springbokke klop as jy wou saampraat.

En feitlik niemand kon nie.

Sien jy waar my passie vandaan kom? Sien jy dan hoekom ek hierdie Johnny come lately verkwalik oor wat hy met ons beeld en ons trots aangevang het? Oor sy selfvoldaanheid omdat ons die VSA en Samoa klop?

Sien jy hoe ek nie weer wil hoor hoe hy “the Lord” bedank as ons net nou en dan wen nie? Sien jy hoekom ek sy histeriese gedrag in die afrigtershok as ’n vernedering vir die eens trotse Springbokbaadjie sien?

Die waardigheid is verby.

Ons kan weer met die All Blacks kompeteer. Ons kan weer met die groot menere vereenselwig word. En ons kan dalk weer ons waardigheid en agting herwin.

Maar dan moet die dinosourusse waai!









25 Oktober 2015

Selfs die Labradors ween

In hierdie huis heers daar vanoggend ’n gewyde stilte; so amper ’n begrafniserns. Max druk sy snoet harder teen my as gewoonlik en hy lê stywer en nog meer besitlik op my voete as tevore. Alice lê met haar kop op haar pote en laat my nie ’n oomblik uit haar sig nie. En sy waai nie haar stert nie. Ek glo Labradors voel ’n man se pyn.

Selfs die honde ween

Hoe amper was dit net nie? Hoe naby het ons dapper Bokke nie aan rugbyglorie gekom nie? Helaas, die beste span ter wêreld het gewen, maar nie voordat paniek en vrees duidelik in hul oë gesien is nie. Ons het hulle teen die toue gehad, in ’n hoek gedryf; maar ons kon die uitklophou nie plant nie.

Daar is baie “asse” vanoggend. As Matfield nie gestraf is vir ’n nekvat nadat ons reeds ’n strafskop reg voor die Kiwi’s se pale toegeken is wat ons die wedstryd sou laat wen het nie. As Lood nie vir Kaino gemis het nie. As iemand langs Jessie se skouer kon opduik nadat Le Roux die jong senter met tydsberekening uit die boonste rakke deur ’n gat gejaag het. As ’n vorige oortreding wat JP se onderskepping gekanselleer het, nie raakgesien is nie. Ensovoorts. Maar as bly verbrande hout, en soos oom Boy gesê het: “Looks at the scoreboard.”

 Met ’n vyf-punt voorsprong teen rustyd, en Nieu-Seeland met 14 man op die veld vir ’n verdere sewe minute ná die omdraaislag, was dit noodsaaklik om eerste punte in die tweede helfte op die bord te kry en om die voorsprong tot minstens agt te rek. Helaas, in daardie tydvak het Carter ’n skepdoel oorgeklits en die voorsprong was skielik net twee punte en die skrif was aan die muur.

Dis dáár waar ons verloor het

Salueer vanoggend ons dapper Bokke. Jy hoef niemand uit te sonder nie want elkeen het sy kant gebring en meer. Francois Louw was yslik op die grond en ons jong senters het die gevreesde Nonu en Smith soos beginners laat lyk terwyl Le Roux uitstekend onder die verwagte hoë bal was. Habana het ’n uitstekende wedstryd gehad en Duane was ’n yster. Die enigste kritiek, werklik, was Pollard se taktiese skoppe, hoewel selfs daardie gebrek ons nie die wedstryd gekos het nie.

Hoe jammer dat een suur noot ná die wedstryd uit ’n Suid-Afrikaanse hoek moes kom toe ’n voormalige Springbok ’n klap in die rigting van Jérŏme Garcès uitgedeel het vir sy, konsuise, “eienaardige beslissings”.  Ek was werklik beïndruk met die Fransman se hantering van die wedstryd, en die strafskoptelling (hewig in die Bokke se guns) getuig alles behalwe van eenogigheid. Dit was swak smaak, Kobus, en heeltemal uit pas uit met die glorieryke tradisie van sportmanskap en wedersydse agting tussen Bok en Kiwi wat oor 94 jaar strek. 

Kom ons wens Nieu-Seeland geluk. Hulle het die oorwinning verdien en hulle verdien om volgende Saterdag as wêreldkampioene gekroon te word, ongeag wie in die eindstryd teen hulle gaan opdraf.

En noudat gebede nie gehelp het nie, en my ewige optimisme ook nie, is dit tyd om die dapperste van dapperes met ope arms terug te verwelkom. Hulle het gegee wat hulle kon.














23 Oktober 2015

Kom ons maak dit 4 uit 53!

Die groot dag is op ons. Dis Bok teen Kiwi; dis sukkelaar teen kampioen; dis agterspeen teen voorbok. Die gewag is verby.

Vroeër hierdie week het ek erg geraas en gal gebraak oor pynlike tekortkominge in die Springbokmondering en ek trek niks daarvan terug nie, bieg OUPA RHOODIE.

Die All Blacks verdien boonop elke stukkie lof wat hul toegeswaai word.  Hulle is nie net die heel beste rugbyspan op die planeet nie, hulle rek boonop die gaping tussen hulle en die volgende span voortdurend.

Hulle is, kortom, in ’n klas van hul eie.

Kyk net ’n bietjie hierna: in hul laaste 52 toetse het die Kiwi’s net drie keer slae gekry: teen Engeland, toe Suid-Afrika en vroeër vanjaar teen Australië.

Daarteenoor sal net ’n dwaas wil ontken dat die Bokke van Heyneke Meyer die afgelope jaar of wat heel vrotterig vertoon het. Dink maar aan nederlae teen onder andere Argentinië en, van alle mense, Japan.

Watse kans – indien enige hoegenaamd – het ons dan om hierdie magtige masjien te laat stik en na suurstof te laat soek? Het die Springbokke werklik ’n kans?

Ja, ’n honderd maal ja. Ons is die één span wat dit kán doen.

Vier of vyf weke gelede, in ’n vooruitbeskouing oor die komende Wêreldbekerstryd, het ek ’n handvol voorvereistes gelys wat nodig is om die All Blacks te klop en ek gaan nie die hele boksemdais hier herhaal nie.

Maar hier volg ’n paar redes vir optimisme oor Saterdag se stryd:

  • Sielkundig

Die feitlik eenparige siening van die rugbywêreld is dat Nieu-Seeland met ’n redelike mate van gemak sal wen; die All Blacks kan nie geklop word nie. Of so sê hulle.

Hierdie stukkie wanopvatting spoel onwillekeurig terug na die All Black-kamp, of hulle dit wil erken of nie en of hulle elke denkbare koerantberig vermy al dan nie. En hulle glo dit.

So gesond soos ’n wenkultuur ook al mag wees, indien jy dit begin glo, is dit ’n groot sprong in die rigting van oorgerustheid en die daarmee gepaardgaande onderskatting van die vyand.

Dit pas die Springbokke, want hierdie lotjie is tradisioneel op hul gevaarlikste wanneer jy hulle  afskryf. Die Bokspan gedy daarop.

Niemand moet my vertel dat die Nieu-Seelanders Saterdag met dieselfde passie, motivering en vasberadenheid as die Springbokke op Twickenham sal opdraf nie, al ontken McCaw en sy makkers dit ook.

Tussen die ore, daar waar dit werklik saak maak, glo ek lê ’n yslike voordeel vir die Springbokke.

In kort: niks wat Hansen gaan doen of kwytraak om sy spelers op te sweep, gaan hulle hongerder as Generaal du Preez se troepe maak nie.

Koppel bogenoemde aan die verdere faktor dat die All Blacks heimlik besef dat Suid-Afrika die een span is wat die “onmoontlike” kan vermag, en jy’t ‘n unieke mengsel van oorgerustheid, met, terselfdertyd, ’n diepliggende en onderdrukte happie vrees. Dis ’n kombinasie-resep vir bottervingers en paniek.

  • Fisiek

Die All Blacks se wenresep berus daarop dat hulle as ’n span speel; as ’n eenheid. Hulle vertrou mekaar, hulle ondersteun mekaar, hulle jag saam en gooi saam wal; al 15 hanteer soos geoefende agterspelers, die bal vind ’n spanmaat vóór die man wat uitgee grond toe gaan en dan, wanneer die teenstanders nie meer al die gate kan toestop nie, kom gevaarlike individuele spelers in die prentjie om af te rond.

Om dit te kan vermag, het hulle skoon, vinnige besit nodig, want dit, op sy beurt, plaas hulle op die voorvoet en om die vinnige besit te bekom, is hul vaste fasette glad geolie en wen hulle die botsings om die losbal ten einde beheer te behou of om omgekeerde besit te bewimpel.

Met Aaron Smith in die nommer 9-trui, begin die gevaarlikste glybaan in wêreldrugby by hóm – nie by Carter nie. En dit begin op die voorvoet.

Hoe oorkom jy hierdie masjien? In een sin:

            Dwing  hulle op die agtervoet en hou hulle daar.

Om dit reg te kry, moet jy voorkant oorheers, in vaste spel sowel as in die fasette in die vaste los. Ja, ek weet dis ’n geykte waarneming, maar dit bly waar! Nie alles in rugby het verander nie.

Jy mag nooit ophou om in hul gesigte te boer nie – 90 minute lank indien dit nodig sou wees. Jy mis nie een eerste duikslag nie en jy dwing hulle voortdurend om uit ’n hoek te speel wat hulle nie ken nie: van die agtervoet af. En loop dan elke Kiwi dat hy nie lus kry vir opstaan nie.

Hier’s die opdrag, Bokke: breek hul harte.

Dan bly daar ’n laaste faktor oor wat ek nie durf uitlaat nie: die Generaal.

  • Ons Nommer 9 en leier het die nodige wysheid en ervaring en aanvoeling om die regte besluite op die regte tyd te neem. Hy ken die All Blacks se patrone soos die palm van sy hand, hy lees hulle en sy leierseienskappe sal elk van sy volgelinge deur mure laat loop.

Glo my, Nieu-Seeland vrees hom.

Om dan af te sluit: ja, dit kan gedoen word. En ja, ek glo ons sal.

Dink net ’n bietjie terug na ons laaste twee wedstryde teen Nieu-Seeland. Ons het albei verloor, ja, maar onthou julle hoe amper-amper dit andersom was?

Ons is nou beter.

Ons is nou hongerder.

Mense, hier kom ’n ding.

En ek glo ons gaan dit 4 uit 53 vir die All Blacks maak.





21 Oktober 2015

Die Bokke in die halfeind: Gebede gaan nie genoeg wees nie

Gimme hope, Joanna, hope Joanna....

Ek slaan my oë opwaarts en wonder waar die hulp vandaan gaan kom. Ek weet wat Heyneke glo, maar eerlikwaar, ek dink nie gebede is genoeg nie.

Generaal du Preez en sy troepe het nou deurgeworstel na die voorlaaste ronde, maar dit was ’n gestoei en ’n gespartel wat allesbehalwe dui op die verrysing van ’n feniks uit die asse van vergetelheid.

Vér daarvan

Hierdie verbeeldinglose, eendimensionele en voorspelbare stampkarspel van Meyer se span van 2015 werk nou soos kasterolie op ’n vollerige maag. En indien dit nie die eerste of tweede of derde keer werk nie, en ook nie in enige van die volgende tien probeerslae nie, dan probeer ons dit maar net weer, in die hoop dat iets sal werk. Nou praat ek van die wedstrydplan.

Tot en met Du Preez se briljante afronding in die 74ste minuut (na ’n “Sonny Bill” van Vermeulen wat selfs die All Black-senter se tone sou laat krul van lekkerte) moes ons aanskou hoe Burger die een na die ander bal as eerste ontvanger opneem, skouer na voor op die naaste rooi trui afstorm en ’n meter of wat oor die voordeellyn vorder om dan maar net weer van vooraf te begin.

Iewers lees ek dat Burger (speler van die wedstryd) die meeste “lopies” ingekry het. Nou-ja, hoe moeilik kon dit wees indien jy die bal na elke faset van die spel eerste in jou kloue gekry het? Ai, en sou dit nie lekker wees om Maandagoggend te kon lees dat Habana of Pietersen of D’Allende die meeste lopies ingekry het nie?

Is die suiwer prag van ’n Springboksenter wat die verdediging van sy opponente aan flarde skeur en sy vleuel met vaart aan die buitekant doellyn toe stuur vir ewig net ’n herinnering aan iets wat ons op home movies of African Mirror of in stowwerige plakboeke kan bewonder?

Dit lyk so

Terug na Saterdag wat agter die rug is. Ons het die manne van die groen valleie gewen ja, maar ons kon selfs nie ’n verswakte draak ’n doodslag toedien nie. Hulle was tot teen die einde mans genoeg vir enigiets wat ons kon opdis, maar soos voorspel is, het die drie opeenvolgende taaies (Engeland, Fidji en Australië) sy tol op ’n reeds uitgedunde linie geëis. Die uitgemergelde Walliesers se tenk was, helaas, uiteindelik dolleeg.

Behalwe vir ’n vrot wedstrydplan en ’n gebrek aan afwisseling, is die volgende aspekte van die Bokke se spel kommerwekkend:

● Skoppe uit die hand uit. Vir die soveelste keer was Pollard se taktiese skopwerk nie na wense nie en waar ons in die verlede op ons kaptein kon staatmaak vir sy akkuraatheid op hierdie gebied, was dit juis een van sý swak skoppe (doelloos middeveld af terwyl die situasie die opsoek van die kantlyn glashelder aangewys het) wat regstreeks daartoe gelei het dat die ongemerkte Biggar 20 meter kon vorder, die volmaakte lugskoppie loods, dit voor ’n verbysterde Le Roux (wat uit posisie was) uit die lug kon gryp en, toe hy struikel, die ondersteuning van Gareth Davies kon vind om af te rond: 7 punte teen ons.

● Pollard se korrel. Hy was uitstekend en in die kol in die eerste helfte, maar na die omdraaislag is twee skoppe verbrou wat die verskil tussen wen en verloor kon beteken het. Dit kan nie bekostig word nie.

●Le Roux se spel. Ons heelagter se posisionele spel was nie na wense nie en sy pogings onder die hoë bal plein vrot – om dit sagkens te stel. Die All Blacks sal nie hierdie tekort in ons mondering laat verbyglip nie. Saterdag sal hulle Le Roux met lugskoppe peper en die ondersteunende (en aanstormende) All Blacks gaan ’n greintjie of wat meer vreesaanjaend as die Rooi Drake wees.

● Ons voorspelbaarheid. Genoeg is daaroor kwytgeraak.

● Swak hanteerwerk (gebrekkige afronding). Indien dit nie eintlik van spelers (voor of agter) verwag word om te hanteer, die bal uit te gee of in ’n beter posisie op die voete te ontvang nie, en as niemand vertel word om liewer om ’n teenstander as oor hom te hardloop nie, verbaas dit allermins dat selfs internasionale spelers later hierdie basiese vaardighede verloor nie. En dis wat met die Bokke van 2015 gebeur het. Gaan kyk maar na balle wat in kontak verlore gaan terwyl die ding na ’n spanmaat wat op sy voete is uitgegee moes word. En gaan kyk maar hoe ons glad nie die breedte van die veld benut nie en alles deur die eerste en middelste kanaal wil deurwurg.

● Ons oorheers nie die botsings wat besit by die afbreekpunte moet verseker nie.

● Ons besluitneming – weer eens omdat die wedstrydplan geen vrye teuels beskikbaar stel nie – laat ons telkens in die steek; die skoen is die eerste opsie en geleenthede op die aanval word eenvoudig en as gevolg daarvan nie raakgesien nie.

Die ander drie kwarteindes het hul kwota opwinding gebied, met die lekkerste vir laaste toe die flou Skotte jou wrintiewaar die Aussies (vormperd in die toernooi) se tjank afgetrap het; tot met die laaste lynstaan toe ’n Skotse ingooi in die gietende reën van Strauss na ’n spanmaat in ’n onkantposisie gespat het en Craig Joubert laat besluit het om ʼn strafskop toe te ken wat die Aussies in die doodsnikke van die wedstryd met ’n enkele punt laat wen het. Oor daardie beslissing van Joubert sal nog lank gepraat word.

In hierdie wedstryd was dit ook lekker om te sien hoe WP Nel op die Skotse vaskop met die Aussie-reus, Scott Sio, afgereken het en hoe dit die Skotte onverwags op die voorvoet gebring het.

Die All Blacks was verskriklik en skouspelagtig teen die uiters beperkte Hane. En Julian Savia (38 drieë in 39 toetse) is nie Jonah Lomu nie: hy’s beter.

Die Argentyne, met ’n uitstekende oorwinning oor die gunsteling, die Iere, het gesorg dat die Suide die Noorde met 4-0 kon troef. Albei halfeindwedstryde (en, uiteraard die finaal)  sal tussen suidelike spanne beslis sal word; weer eens ’n aanduiding van waar wêreldrugby se ware krag gesetel is.

Saterdag is dit eers die Bokke teen die All Blacks en die volgende dag pak die Poemas en die Wallabies mekaar om te sien watter twee spanne sal op die 31ste Oktober op Twickenham uitdraf.


In uitklopwedstryde is verrassings nooit uitgesluit nie en die Wallabies is waarskynlik te sterk en afgerond vir die Suid-Amerikaners.

En Bok teen Black? Ek kan nie ’n Suid-Afrikaanse wen sien nie, nie met die beste wil ter wêreld nie. Maar ai, sal dit nie lekker wees om dié keer verkeerd bewys te word nie?

Soos ek vroeër by Eddy Grant geleen het doen ek dit maar weer:

Gimme hope, Joanna, gimme hope...

Want, sowaar, gebede gaan nie genoeg wees nie. 





En toe was daar agt.

’n Wonderlike toernooi om die wêreld se rugbykampioen  te bepaal, en ’n trotse toonvenster van sport op die heel boonste vlak, het die pylvak van glorie betree.

Binnekort sal die helfte van die hoopvolles hul tasse pak – en net vier sal oorbly om uiteindelik te oorwin of te sneuwel. Elkeen met hoop, elkeen verbete, elkeen vasberade en elkeen in die grusame proses brutaal geknou en gekneus, skryf OUPA RHOODIE oor Saterdagse groot kragmeting.

Want hard was dit en harder gaan dit word.

Niemand kon voorsien het dat daar in die groepwedstryde, voor die uitklopstadium reeds, soveel pyn uitgedeel sou word nie; dat soveel passie en oorgawe verspil sou word  en saam met soveel sweet en bloed op ’n stuk groen speelveld gestort sou word nie; dat lywe herhaaldelik opgeoffer sou word om laaste loopgrawe desperaat te verdedig nie.

Dit was oorlog.

Ek praat hier spesifiek van Wallis teen die Wallabies (en Engeland) en byna so brutaal, die Iere teen Frankryk.

Moenie vir my vertel dit het nie letsels gelaat nie.

Die eerste uitkloprondte (die kwarteind) lê en wag en dis vir ons sport-smulbekke die smaaklikste Noord-Suid derby denkbaar. En dan nog vier daarvan:

  • Suid-Afrika teen Wallis;
  • Argentinië teen Ierland;
  • Nieu-Seeland teen Frankryk; en
  • Australië teen Skotland.

Jaar na jaar moet ons Suidelikes hoor hoe sterk Europese rugby nou eintlik is.

Wel, kom ons kyk.

Maar voor ons dit doen, wil ek my nek van hier tot op die groen eilandjie uitstoot: dis 4 – 0 vir die Suidelikes.


  1. Suid-Afrika teen Wallis

My ou maat van yster en plaat het byna die regte span gekies (talentvolle jeug bo verstokte ervaring en vorm bo tradisie en pelle) en daarom kan ons Wallis klop omdat ons:

  • beter skrum;
  • sterker by die afbreekpunte is;
  • lynstane sal oorheers;
  • meer diepte op die bank kan uitstal;
  • beter verdedig; en helaas,
  • minder energie en passie verspil het tot hier toe.

Maar dan moet ons die Drake se blitsige agterlyn versmoor en nooit ’n bal laat loslê nie.

Gelukkig was Heyneke dapper genoeg om die dokter te pos en die skrum met Frans Malherbe te anker en voor te gee dat St. Victor so erg beseer is dat hy steeds met Lood en Eben op slot kan ploeg.   

Met hierdie span gaan jy ’n ding sien.  Ek sou nog een ander verstelling wou maak: Paige op die bank pleks van Pienaar. Wat? ’n Groentjie bo ’n harde baard? Ja, gewis. Ek soek vinnige skoonmaak, ’n bietjie onvoorspelbaarheid en ’n greintjie voorbarigheid by ’n reserwe nommer 9. 

Maar wag, nou vra ek darem te veel van die coach.

  1. Nieu-Seeland teen Frankryk

Naas die Springbokke is die Franse die één span wat die All Blacks kan trap, soos hy al twee keer by ’n Wêreldbeker-toernooi bewys het en ’n derde keer met ’n enkele punt die knie moes buig.

Hierdie keer, egter, kan ek eenvoudig nie sien hoe die Hane die hoogtes kan bereik om hierdie magtige span planke en huis toe te stuur nie. Die All Blacks behoort eenvoudig te veel klas en skietgoed uit te stal.

Sou ek verkeerd wees, sal ek uit pure dankbaarheid etlike hoede insluk – want ’n halfeindstryd tussen Bok en Haan klink amper te goed om waar te wees.

Helaas, ek droom alte maklik.

Nieu-Seeland sal wen en wanneer die sluise eers oopbars, met aansienlike gemak

  1. Australië teen Skotland

Daar’s vir my min dinge in sport wat lekkerder smaak as om ’n Aussie bloedneus te sien. Hierdie keer, egter, gaan dit nie gebeur nie.

Skotland is swak, waarskynlik die swakste onder die top ses  in die noordelike halfrond en ten beste vyfde, en hoe hulle langer as 30 minute staande gaan bly teen Cheika se geoliede Wallabies, weet nugter.

Daarteenoor lyk dit vir my,  tot in hierdie stadium, na die mees afgeronde span in die toernooi; die een span, na my beskeie mening, wat geklop sal moet word indien jy beker-aspirasies koester.

Hulle is uitstekend afgerig en die mite oor hul swak skrumwerk is teen Wallis finaal vernietig. Skotland gaan hulle nie stuit nie.

’n Suidelike oorwinning met ongeveer 20 punte.

  1. Argentinië teen Ierland

Hier lê die knoop en die Noorde se enigste kans in die kwarteind.

Ek het vroeër in hierdie toernooi die Iere uitgesonder as die enigste Noordelike span wat die eindstryd kan haal. Dit is hulle steeds, maar vir die eerste keer begin ek twyfel of hulle kan.

Die Argentyne, daarenteen, het stil-stil al hoe meer momentum opgebou en hulle het onomstootlik bewys dat hul oorwinning in Durban geen gelukskoot was nie. Hierdie is ’n dêm goeie span.

Ierland beïndruk steeds en bly skerp, maar ek vermoed die gelyktydige verlies van hul kaptein, Paul O’Connell, hul meesterlike losskakel, Jonathan Sexton en die briljante O’Brien aan die kant van hul skrum, gaan dalk net ’n silinder of twee in die enjinkamer na lug laat gryp.

Ierland sal seker as gunsteling opdraf, maar ek gaan my nek uitsteek: Argentinië met so drie of ses punte.

Siedaar! Vier uit vier vir die suide en die laaste vier spanne bly dan Nieu-Seeland, Australië, Suid-Afrika en Argentinië.

En die volgorde is doelbewus.





En daar tuimel Fort Knox


’n Ou bel my rustyd. “Is jy bereid om nóg 40 minute na hierdie gemors te sit en kyk?” wil hy by my weet.  Ek sê hom ek het niks beter om  te doen nie; ek sal maar sit. En kyk, skryf OUPA RHOODIE oor Woensdag se wedstryd.

Met die omdraaislag was Amerika se B-span reeds poegaai – die produk van brute Bok-krag en oordonderende Bok-massa – en toe Habana in die eerste minuut na die hervatting oorgly na  ’n topklas voet-aangee van sy kaptein, kon jy hoor hoe val Fort Knox.

In die eerste helfte druk die Bokke 20% van sy drieë en daarna 80%, en dit vertel omtrent die hele storie: ons manne was ruim vier maal beter in die laaste as in die eerste helfte. Ek het julle voorheen vertel van die Brad Pitt-spierwit vergelykenis. Dis nou die ou wat die aand die voorste ramkat op die partytjie is en dan, die volgende oggend, wanneer die werklikheid en die babelaas inskop, is Brad Pitt spierwit.

Hierdie span van ons doen dit andersom. In die eerste helfte het hulle werklik onder die invloed gelyk en toe raak hulle ramkat ná die omdraai. Dis seker verkieslik bo ’n uithaler begin en ’n flou einde, maar mense, elke wedstryd het steeds twee helftes.

Gaan ek nou al weer die partytjie bederf met kritiek terwyl ons die grootste oorwinning van die toernooi behaal het? Ja.

En hoekom nie?

  • Ons hanteerwerk/afronding in die eerste helfte was pateties. Dit was vrot. In die tweede helfte was dit heelwat beter, maar ver van gewens.
  • Ons dissipline bly steeds ’n probleem en nege strafskoppe teen ons is omtrent ses te veel, in ag genome die kwaliteit van ons opponent.
  • Balvaardigheid, besluitneming, taktiese skopwerk en tydsberekening by die aflaai bly opvallend afwesig.

Genoeg vir eers.

Die Bok-potjie staan duidelik op drie pote: skrums, lynstane en verdediging. In al drie hierdie afdelings was ons (weer ’n keer) puik, en dis nie te versmaai nie dat die VSA die eerste span in die toernooi was wat nie ’n enkele punt kon aanteken nie.


Malherbe is ’n yster en niemand kan die skrum beter anker as hy nie. En weer ’n keer het De Jager en Etzebeth nie teleurgestel nie, beslis gesamentlik my manne van die wedstryd.

Hierdie keer was ek werklik beïndruk met Francois Louw se werkverrigting, sy oorheersing van die botsings en sy verkryging van omgekeerde besit. Naas ons slotpaar was hy my man van die dag.

Vermeulen verbeter met elke stryd, hoewel hy nou eers teen ongeveer 75% van sy potensiaal slae uitdeel. Dis klaar heelwat beter as die pogings van ’n groot gros van die voorste losmanne by hierdie toernooi. Wag maar, Duane gaan teen die tyd dat die halfeindstryd aanbreek, die volbloedproduk wees.  Indien ons tot daar vorder.

Na my beskeie mening is die grootste bekommernis nou die gebrek aan werklike strawwe wedstryde voor die uitklopfase. Geen span was in ’n “makliker” groep as Suid-Afrika nie, selfs nie Nieu-Seeland wat met die Argentyne moes afreken nie. En moenie die Japan-wedstryd as ’n voorbeeld probeer gebruik van ’n werklike “strawwe” wedstryd nie: dáár het ’n dêm goeie afrigter en ’n begeesterde maar beperkte span ons eenvoudig met die broek op die knieë gevang. Finish en klaar. En wedstryde waarin jy moet uithaal en wys, waar jy moet pyn voel om te wen, is goeie doepa. Dit slyp en dit maak los punte vas. Ons het dit nie geproe nie.

Wen die Aussies Saterdag, en stuit die Iere die Franse, gaan ons vier klassieke Noord-Suid kwarteindrondes binne: Suid-Afrika teen Wallis; Australië teen Skotland; Nieu-Seeland teen Frankryk en Argentinië teen Ierland. En klop Frankryk die Iere, bly dit steeds Noord teen Suid in elk van die vier wedstryde.

Intussen kan ons manne ’n potjie gholf gaan speel, die Deep Heat invryf en van Maandag af die punte begin skerpmaak vir Twickenham.

Gaan ons Wallis klop? Ja, tog. Die rooi truie se vaste fasette is hul grootste kopseer, beide die skrums en die lynstane, en hul gebrek aan diepte beteken dat verdere beserings en ’n Springbok-bulpak altemit hul harte gaan breek.

Die hoop beskaam nie.


Die oorwinning oor Skotland – Kom ons behou perspektief


’n Wen is ’n wen ou pel, sê die wat weet.  Sekerlik ja, maar mensig, waaroor die euforie? Waaroor die rugkloppery, gekraai in die koerante en vreugdevure wat hoog brand? Ek weet werklik nie, skryf OUPA RHOODIE.

Kom ons kry perspektief, mense. Dit was Skotland; nie Nieu-Seeland, die Wallabies of selfs die verlepte Rose nie. Dit was die Noordelikes wat soms rok dra en nooit as te nimmer hoër as die vyfde beste span in daardie halfrond gemeet kan word nie, en na Italië se uithaal en wys teen Ierland, het hierdie posisie waarskynlik verswak. En onthou boonop dat die Skotte nie eens lus was om hul beste vyftiental teen die Bokke op die veld te stoot nie.

Iemand weet te vertel dit was ’n stap in die regte rigting. Ja, natuurlik was dit so, want ons beleërde span móés eenvoudig die Skotte uit die pad uit kry; ons had geen keuse nie. In daardie opsig dus, ’n beweging in die “regte” rigting. Maar was daar werklik ’n inlui van ’n opwaartse kurwe in daardie beweging te bespeur?

Ek glo nie.

Teen Samoa was daar bemoedigende tekens van amperse Springbokrugby. Teen Skotland het ons terggeval na Meyer se Blou Bul-resep van 10 jaar gelede, oftewel Ian Mac s’n van nóg ’n dekade tevore.

Voordat ek hierop uitbrei, wil ek net noem dat ek nie ’n klakous van geaardheid is nie. Ek is nie ’n pessimis is nie en ek het ’n kleintjie dood in diegene wat alewig die Bokke uitkryt en in ’n voltydse waan van swartgalligheid gif in ons manne se rigting blaas.

Ek vra net dat ons perspektief behou en ’n paar dinge nie ongesiens laat verbyglip nie.

Maar wag, kom ons begin by die lekker en kyk na die pluspunte:

● Eben en Lood het sekerlik nie hul gelyke as Suid-Afrika se voorste slotpaar nie; ek glo trouens dat die broeke van selfs die Ierse kombinasie van O’Connell en Henderson en die All Blacks se Retallick en Whitelock liggies begin bewe by die noem van hierdie twee se name – en nie sonder rede nie. Ons twee jongelinge was onverbeterlik in die vaste fasette en hul bydraes in die los, hul werkverrigting, hul verdediging en hul passie en toewyding in die algemeen, het geen gelyke nie. Kom ons hoop Meyer behou die kombinasie...of gaan hy terugval op Matfield as dié volkome herstel het? Dit sal dalk ’n fout wees.

● Ons botsings rondom die losbal. Dit was verblydend om te sien hoe ons die Skotte op hierdie gebied boelie, maar hou in gedagte dat dit eerder aan die kragspel en oorheersing van die vaste vyf te danke was as aan ’n “fetcher” se werk op die grond.  Teen die sterker spanne gaan ons steeds ’n Brüssouw mis.

● Handré Pollard se skopwerk pale toe.

● Fourie du Preez se teenwoordigheid, as kaptein, skoonmaker en besluitnemer.

● Ons verdediging was sterk.

Nou vir die lelike kant van die balansstaat:

● Ons sogenaamde taktiese skopwerk. Daar is niks, heeltemal niks, “takties” in ’n doellose geskop na die teenstanders se agterste drie toe nie. Ek het dit tevore gesê en doen dit weer: die All Blacks en die Aussies (die Iere ook en selfs die Walliesers) gaan ons swaar straf en onherstelbaar knou indien ons met hierdie stommiteit volhard. Pollard was in dié opsig uiters swak en hier sal dringend geskaaf moet word. En Willie le Roux staan ook skuldig.

● Wat presies is D’Allende se rol? Male sonder tal bars hy oor die voordeellyn, net om grond toe te gaan en ’n volgende fase af te dwing. Niemand beweeg saam met hom aan sy skouer nie – hetsy aan sy binnekant, hetsy buite. Daar is geen poging (of beplanning) om iemand langs hom deur ’n gaping te plaas nie, geen aanduiding dat ’n aflaai oorweeg word nie. En dat stormram die plan is, word duidelik daardeur onderstreep dat Damian self niemand soek om voor uit te gee nie. Hierdie outydse en voorspelbare “taktiek” werk lankal nie meer nie. Ons moet in gate begin hardloop en ons moet uitgee na ’n spanmaat in ’n beter posisie en ons moet dit doen voor daar grond toe geploeg word ten einde in die spel te kan bly. Jy kom nie agter die doellyn as jy op grond lê en spartel nie.


● Dan, ewe seer, wat is Pollard se rol behalwe om pale toe te korrel en nou en dan die bal doelloos en in enige rigting weg te skop? Du Preez het die bal Saterdag 91 keer uitgegee en net sowat 50% van daardie balle is na die losskakel laat loop, die res na voorspelers wat tussen die skakelpaar staan en wag om dan (weer) ’n pad vorentoe oop te loop.En wat doen dit vir die jong nr. 10 se selfvertroue?

● Ons afronding is nog nie naastenby op peil nie. Drie drieë in 80 minute teen hierdie teenstanders is eenvoudig nie goed genoeg nie – en dis gebrekkige afronding wat daardie syfer kritiek laag hou.

● Dissipline. Jannie kos ons ’n strafskop of drie in elke wedstryd en Saterdag is hy nog boonop met ’n geel kaart gestraf. Ons kan dit nie bekostig nie. Malherbe is ’n sterker skrumwerker, hy beweeg en hanteer beter en sy verdediging is boonop skerper. Maar ek weet dit is te veel gevra. Meyer sien hom suiwer as impakspeler en basta.

Daarby is ek steeds bekommerd oor ons wisselvalligheid. Vanaand jolyt, môre spyt; gistraand Brad Pitt, vanoggend spierwit. Bok-babelaas. Julle weet wat ek bedoel.

Ons sal seker te veel skietgoed vir die Amerikaners uitstal en dan is dit Wallis (mits die Aussies hulle klop), soos seker verwag kan word.

En tog bly die realiteit onrusbarend: ons het in hierdie toernooi nog net teen Samoa en Skotland gewen. Die pad vorentoe is verdomp steil.

Die toernooi

Niemand het my al betrap dat ek ’n traan wegpink oor ’n Engelse terugslag nie. Ook nie hierdie keer nie. Robshaw het net homself te blameer want met twee punte elk uit die Wallis-stryd, moes hy net vyf punte teen Uruguay bekom en hoop dat die Wallabies met die rooi truie van Cardiff afreken en dan was hulle deur kwarteind toe ten koste van Wallis. Maar, in alle billikheid, moet die organiseerders gevra word wat hulle besiel het met die besluit om Australië, Engeland en Wallis in dieselfde groep in te deel. En dan nog Fidji ook.

Japan het my laat lekker kry toe hulle vir ’n tweede opskudding gesorg het. Die Samoane was verslae, verniel en verlore.

Net toe ek begin dink dat Ierland die span is om dop te hou, het hulle amper lelik in die hek geduik teen ’n omgesukkelde klomp Italianers. Nietemin bly Iain Henderson, die Iere se nr. 4-slot, een van die uithalers van hierdie toernooi. G’n wonder nie: die man lyk soos ’n gevaarlike kruising tussen ons eie Frik du Preez en ons nuwe held, Lood de Jager.

In hierdie stadium lyk Australië na die span wat die beste op stryk is. Hulle is vlymskerp, voor en agter. Michael Cheika se hand is duidelik te sien en die uitgeslape breier se besluit om met twee “fetchers” (Pocock en Hooper) te speel, werp soete vrugte af. En hul skrumwerk? Vergeet maar van die tradisionele “swak” Aussie-skrums. Hierdie manne ken van.

Die All Blacks poer-poer nog net. Hier en daar kom ’n stukkie verbeeldingryke briljantheid na vore, maar duidelik is die kampioene nog nie in hoogste rat nie. Daar was krake in die agttal teen Argentinië en selfs teen Georgië, maar Hansen sal dit kort voor lank regskaaf. Of is hulle, dalk net, kwesbaar daar?

Die Argentyne en die Franse lyk al hoe beter, en wie weet wat gebeur indien Nieu-Seeland dalk teen Frankryk in die kwarteind te staan kom...

Wag, nou droom ek.

Terug Terug na bo